معرفی آزمایشگاه
معرفی آزمایشگاه
آزمایشگاه علم اطلاعات و دانششناسی، در راستای غنای بیشتر این حوزه علمی و مهیا ساختن زیرساخت و امکانات لازم برای ایجاد پژوهش و تبدیل نتایج آن به محصول و خدمت در حوزه علم اطلاعات و دانششناسی و حوزههای مرتبط ایجاد شده است. در این راستا فعالیتهای متعددی در این آزمایشگاه طراحی و اجرا میشوند.
بر این اساس در ادامه این متن چشم انداز، رسالت، چرخه فعالیت و دامنه فعالیتهای آزمایشگاه تشریح شده است.
چشمانداز آزمایشگاه:
منظرگاه و یا آینده مطلوبی که در بلند مدت (بین 5 تا 10 سال) برای آزمایشگاه علم اطلاعات و دانششناسی ترسیم شده با عنوان چشم انداز آزمایشگاه مطرح شده است. با توجه به تمرکز فعالیتهای آزمایشگاه به دو حوزه علوم داده و مدیریت محتواهای دیجیتالی، چشم انداز فعالیتهای آزمایشگاه نیز در این دو حوزه علمی مهم و البته مرتبط به هم ترسیم شده است. در ادامه محورهای اصلی چشم انداز آزمایشگاه علم اطلاعات و دانششناسی توصیف شده است:
تبدیل شدن به قطب علمی حوزه مدیریت محتواهای دیجیتال و علوم داده
قطب علمی، مرجعی است که در صورت نیاز به اطلاعات و دانش جدید، شناسایی راهکارها و دریافت مشاورههای علمی و اجرایی مورد مراجعه قرار میگیرد. از این رو، با توجه به برنامهها و فعالیتهای آزمایشگاه علم اطلاعات و دانششناسی در دو حوزه علوم داده و مدیریت محتواهای دیجیتالی، انتظار میرود تا در میان مدت (بین 3 تا 5 سال) بتواند تبدیل به مرجع علمی و اجرایی و قطب علمی در دو حوزه مذکور شود.
تبدیل شدن به قطب مشورتی در حوزه مدیریت محتواهای دیجیتال و علوم داده
فعالیتهای علمی و اجرایی و نتایج حاصل از آنها در قالب محصولات و خدمات متنوع به صورت خودکار امکانی را فراهم خواهد ساخت تا آزمایشگاه بتواند جایگاه خود را در میان سایر رقبا پیدا کند. از این رو به تدریج تبدیل به بازوی مشورتی برای سایر نهادهای علمی و اجرایی خواهد شد. بر این اساس باید تمام فعالیتها و اقدامات آزمایشگاه به نحوی ساماندهی شوند که آزمایشگاه بتواند نقش مشورتی خود را به نحو بهینهای اجرا کند.
کسب جایگاه کشوری، منطقهای و بینالمللی در حوزه مدیریت محتواهای دیجیتال و علوم داده
فعالیتها و عملکرد آزمایشگاه به سمتی رهنمون خواهد شد تا با استفاده از متخصصان دو حوزه مدیریت محتواهای دیجیتال و علوم داده بتواند کیفیت و کمیت فعالیتها در آزمایشگاه را غنا بخشیده و نیز بتواند به جایگاه مناسبی در سطح کشور دست یابد. جلب همکاریها و مشارکتها به سمتی رهنمون خواهد شد تا بتوانیم علاوه بر متخصصان داخل کشور بتوانیم از متخصصان منطقهای و بینالمللی نیز بهره گرفته شود. این فعالیتها میتواند در سطح پذیرش و تبادل دانشجوی دکتری و پست دکتری نیز گسترش یابد.
ایجاد و توسعه همکاریهای بینالمللی با مراکز آزمایشگاهی و دانشگاهی علمی در حوزه مدیریت محتواهای دیجیتال و علوم داده
بهرهگیری از توانمندیهای متخصصان در مراکز مختلف و تعریف پروژههای کلان و مشترک با سایر مراکز علمی، پژوهشی و آزمایشگاهی یکی از ابزارهای قدرتمند در توسعه فعالیتها و پیشرفت هر آزمایشگاه یا حوزه علمی و پژوهشی است. از این رو آزمایشگاه علم اطلاعات و دانششناسی تلاش دارد تا از توانمندیهای بالفعل و بالقوه موجود در داخل و خارج از کشور در راستای توسعه فعالیتهای خود بهره گیرد. این همکاریها در تمامی سطوح فعالیت آزمایشگاه از طراحی پروژههای پژوهشی تا تولید محصولات و خدمات ساری و جاری خواهد بود. همکاریهای مذکور حتی میتواند به مبادله پژوهشگر بین مراکز آزمایشگاهی، علمی و پژوهشی نیز گسترش یابد. بنابراین در این راستا ضروری است تا امکانات قانونی و مالی این نوع همکاریها در تمامی سطوح مد نظر قرار گیرد.
رسالت آزمایشگاه:
رسالت آزمایشگاه علم اطلاعات و دانششناسی در راستای تولید و ارائه محصولات و خدمات در حوزه مدیریت محتواهای دیجیتالی و علوم داده ترسیم شده است. در این راستا و برای تولید محصولات و ارائه خدمات بهینه ضروری است تا چارچوب مناسب و فرآیندهای اصولی ترسیم شود تا رسالت مورد نظر برای آزمایشگاه محقق شود. شکل 1 نشان دهنده چارچوب اصلی فعالیتها در آزمایشگاه علم اطلاعات و دانششناسی است.
شکل 1. چارچوب فعالیتهای آزمایشگاه علم اطلاعات و دانششناسی
همانگونه که از شکل 1 بر میآید شروع هر فعالیتی در آزمایشگاه با شناسایی شکاف علمی، پژوهشی، و اجرایی در سطح ملی و بینالمللی خواهد بود. این شناسایی شکاف میتواند در بستر نیاز سازمانی تعریف شده (توسط آزمایشگاه یا صنعت)، نیاز عمومی مبتنی بر حل مسأله موجود در جامعه و یا تولید علم باشد. نکته مهم در این فعالیتها منتج شدن تمامی این امور به محصول (آزمایشگاهی یا صنعتی) و یا خدمت در قالبهای مختلف مشاوره، ارائه خدمات الکترونیکی آنلاین و آفلاین و نظایر اینها است. بنابراین هدفمندی امور و فعالیتها در آزمایشگاه بر تولید محصول و یا خدمت (در سطح ملی و یا فراملی) مبتنی خواهد بود. در نتیجه هیچ فعالیتی در آزمایشگاه نباید صرف بر انجام یک پژوهش تعریف شود و تمام پژوهشها باید در راستای نتیجه و وصول به محصول و یا خدمت باشد. بر این اساس تمامی اقدامات و فعالیتها در آزمایشگاه باید مبتنی بر چارچوب ارائه شده در شکل 1 تعریف شوند.
در راستای تمرکز بر رسالت و وصول به چشماندازهای ذکر شده در بالا ضروری است تا چرخه ارائه شده در شکل 2 در تمامی امور مورد توجه قرار گیرد و تمهیدات لازم برای اجرای درست آن در دستور کار قرار گیرد. عدم تمرکز در چرخه مذکور باعث خواهد شد تا هدفمندی فعالیتها که در رسالت آزمایشگاه مورد اشاره قرار گرفت مورد تردید قرار گیرد.
شکل 2. چرخه فعالیتهای آزمایشگاه
همانگونه که در شکل 2 نشان داده شده، پژوهش مبنای تمامی فعالیتهای آزمایشگاه خواهد بود و نتایج آن میتواند در حوزه آموزش و یا خدمات و محصولات (آزمایشگاهی یا صنعتی) نمود پیدا کند. در راستای شناسایی شکاف ذکر شده در رسالت آزمایشگاه و هدفمندی فعالیتها در آزمایشگاه ضروری است تا حوزه بازاریابی به عنوان هسته تمامی فعالیتهای آزمایشگاه قرار گیرد. بنابراین بازاریابی در تمامی عناصر این چرخه باید مورد توجه قرار گیرد تا هدفمندی و نتیجه محوری فعالیتها حفظ شود.
یکی از ضرورتهای اصلی فعالیتها در هر آزمایشگاه و یا مرکز علمی شناسایی تمرکز موضوعی آن است. با توجه به محدود بودن فعالیتهای آزمایشگاه به حوزه علم اطلاعات و دانششناسی و گستردگی دامنه تحت پوشش آن و نیز توانمندی اعضای آزمایشگاه و تلاش بر حفظ انسجام و هدفمندی فعالیتها دو حوزه موضوعی اصلی علوم داده و مدیریت محتوای دیجیتالی به عنوان حوزههای موضوعی اصلی فعالیت آزمایشگاه تعریف شده است.